Przyłączenie do sieci po nowelizacji Prawa energetycznego: dodatkowy punkt poboru, nowe umowy i opłaty

Stan prawny na 12 października 2026 r.
Ustawa z 13 marca 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2026 poz. 516) zmieniła kilka rzeczy, z którymi wykonawcy i inwestorzy stykają się przy każdym przyłączu. Odbiorca może dziś dostać drugi punkt poboru bez nowych warunków przyłączenia. Pojawiły się umowy o przyłączenie z ograniczeniami mocy, magazyny energii mogą korzystać ze wspólnego przyłącza, a przy sieci powyżej 1 kV wzrosły opłaty i doszły nowe terminy, po których umowa wygasa. Poniżej opisujemy te mechanizmy według tekstu ustawy, z numerami przepisów Prawa energetycznego (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 43).
Od kiedy obowiązuje
Ustawę ogłoszono 15 kwietnia 2026 r. Według jej art. 38 weszła w życie po 14 dniach, tj. 30 kwietnia 2026 r. Część przepisów zaczęła obowiązywać dzień po ogłoszeniu, a wybrane przepisy przejściowe (m.in. art. 13 i 14 dotyczące wygasania umów zawartych przed wejściem ustawy w życie) po sześciu miesięcy od ogłoszenia. Według sposobu liczenia stosowanego w Dzienniku Ustaw ta druga grupa obowiązuje od 16 października 2026 r.
Dodatkowy punkt poboru w ramach istniejącego przyłącza
Nowe ust. 1ba–1bg w art. 5 Prawa energetycznego rozwiązują częsty problem: drugi licznik dla najemcy, dla wydzielonej części budynku albo dla wallboxa, bez budowy nowego przyłącza.
- Odbiorca może mieć więcej niż jeden punkt poboru energii w ramach istniejącego przyłącza, jeżeli łączna moc pobierana we wszystkich punktach nie przekroczy mocy przyłączeniowej z umowy o przyłączenie (ust. 1bb).
- Wniosek składa się do operatora, do którego sieci odbiorca jest przyłączony, na wzorze opracowanym przez operatora (ust. 1bc). Podaje się w nim m.in. numer dotychczasowego punktu poboru, lokalizację nowego, przewidywane zapotrzebowanie na moc i termin uruchomienia.
- Wnioskodawca oświadcza, że nowy punkt zasili instalację na tej samej nieruchomości, w obiekcie lub lokalu wskazanym pierwotnie we wniosku o warunki przyłączenia, niepołączoną z dotychczasową instalacją, i że nadal ma tytuł prawny do tej nieruchomości (ust. 1bd pkt 6).
- Operator sprawdza bilans mocy i określa wymagania techniczne. Jeżeli moc się mieści, w ciągu 30 dni od poinformowania go o spełnieniu tych wymagań instaluje na koszt wnioskodawcy dodatkowy układ pomiarowo-rozliczeniowy (ust. 1be–1bf). Jeżeli się nie mieści, odmawia i informuje o możliwości wystąpienia o zwiększenie mocy.
- Utworzenie dodatkowego punktu „nie wymaga uzyskania nowych warunków przyłączenia” (ust. 1bg).
Ustęp 1ba pozwala też zawrzeć więcej niż jedną umowę sprzedaży lub umowę kompleksową.
Wykonawcy dotyczy głównie warunek rozdzielenia instalacji: nowy punkt ma zasilać instalację niepołączoną z dotychczasową. Jak ma wyglądać miejsce pomiaru i rozdział obwodów, określi operator w wymaganiach technicznych, a od nich zależy zakres aparatury do zamówienia.
Przy okazji: ustawa z 11 czerwca 2026 r. o zmianie niektórych ustaw w celu dokonania deregulacji w zakresie energetyki (Dz.U. 2026 poz. 900) dodała do art. 7 Prawa energetycznego ust. 2⁵. Po otrzymaniu od sprzedawcy informacji o zawarciu umowy sprzedaży lub umowy kompleksowej operator kontaktuje się z odbiorcą, żeby ustalić datę instalacji układu pomiarowo-rozliczeniowego, i ta data ma przypaść nie później niż 21 dni od otrzymania informacji. Przepis obowiązuje od 21 lipca 2026 r.
Elastyczna i konfigurowalna umowa o przyłączenie
Ustawa wprowadziła dwa nowe rodzaje umów (definicje w art. 3 pkt 11l i 11m, zasady w art. 7¹ i 7²).
Elastyczna umowa o przyłączenie zawiera ograniczenia poboru albo wprowadzania energii. Operator może ją zawrzeć, gdy przyłączenie bez ograniczeń wymaga rozbudowy sieci przewidzianej w planach uzgodnionych z Prezesem URE i nie jest możliwe na istniejącej infrastrukturze. Ograniczenia obowiązują do czasu rozbudowy sieci, najdłużej trzy lata od zakończenia realizacji obiektu i uzyskania ostatecznego pozwolenia na użytkowanie, jeśli jest wymagane. O zakończeniu rozbudowy operator informuje w ciągu 30 dni.
Konfigurowalna umowa o przyłączenie służy sytuacji, w której przyłączenie bez ograniczeń nie będzie możliwe nawet po planowanej rozbudowie. Ograniczenia mogą być zmienne w czasie i zależeć np. od przedziałów czasowych, parametrów pracy sieci, pracy instalacji podmiotów trzecich czy poziomu rezerw w systemie. Mogą obowiązywać bezterminowo, a operator nie musi działać na rzecz ich likwidacji. Strony mogą uzgodnić opłatę za przyłączenie pokrywającą rzeczywiste koszty.
W obu przypadkach o tym, czy taka umowa będzie zaproponowana, decyduje operator („może zawrzeć”). Dla projektanta instalacji z PV, magazynem lub stacjami ładowania oznacza to, że ograniczenie mocy staje się parametrem projektowym, a nie tylko zapisem w umowie.
Wspólne przyłącze dla instalacji i magazynów
Art. 7 ust. 1f pozwala przyłączyć w jednym miejscu sieci powyżej 1 kV dwie lub więcej instalacji albo dwa lub więcej magazynów energii, należących do jednego lub kilku podmiotów. Nie dotyczy to instalacji i magazynów, dla których miejscem przyłączenia jest instalacja odbiorcy końcowego. Kto dołącza kolejną instalację lub magazyn albo zmienia parametry już przyłączonych, nie wnosi zaliczki, jeżeli dotychczasowa moc przyłączeniowa się nie zwiększa (ust. 1h). W takim przypadku ekspertyza wpływu na sieć nie obejmuje analizy rozpływów mocy i ogranicza się do możliwości utrzymania parametrów pracy sieci (ust. 1i).
Gdy łączna moc zainstalowana przekracza moc przyłączeniową, umowa musi określić warunki i sposób zabezpieczenia zdolności technicznych do nieprzekraczania mocy przyłączeniowej (ust. 22). Koszt zakupu, montażu i utrzymania urządzeń, które to zapewniają, ponosi podmiot przyłączany. Nad ich pracą czuwa użytkownik systemu i zabezpiecza je przed zmianą nastaw. Przy niepoprawnej pracy i przekroczeniu mocy operator może wstrzymać pobór lub wprowadzanie energii do czasu naprawy. Oznacza to konkretne pozycje w zamówieniu: układy ograniczania mocy, sterowniki, pomiary i plombowanie nastaw.
Przyłącza powyżej 1 kV: wyższe opłaty i wygasanie umów
Te zmiany dotyczą zakładów, farm PV, magazynów i większych odbiorców przyłączanych do sieci średniego i wysokiego napięcia.
- Zaliczka na poczet opłaty za przyłączenie wynosi 60 zł za każdy kilowat mocy przyłączeniowej ze wniosku (art. 7 ust. 8a). Poprzednio przepis dotyczył przyłączania źródeł i magazynów i przewidywał 30 zł/kW. Dziś obejmuje każdy podmiot ubiegający się o przyłączenie do sieci powyżej 1 kV, a przy posiadanej już mocy liczy się ją tylko od przyrostu. Górna granica zaliczki wzrosła z 3 do 6 mln zł (ust. 8b).
- Opłata za wniosek wynosi 1 zł za kilowat mocy przyłączeniowej z wniosku, nie więcej niż 100 000 zł, i nie podlega zwrotowi (ust. 8b1–8b2). Wnosi się ją osobno dla każdego miejsca przyłączenia, a bez dowodu jej wniesienia wniosek pozostaje bez rozpatrzenia.
- Zabezpieczenie wykonania umowy wynosi 30 zł/kW w zakresie mocy do 100 MW i 60 zł/kW powyżej, łącznie nie więcej niż 12 000 000 zł (ust. 8c1).
- Wygaśnięcie umowy z mocy prawa: umowa dotycząca przyłączenia powyżej 1 kV wygasa, jeżeli podmiot nie zawiadomi operatora w terminie o uzyskaniu ostatecznego pozwolenia na budowę (art. 7 ust. 2a). Co do zasady jest to 24 miesiące od zawarcia umowy, a dla wybranych rodzajów instalacji 36 lub 60 miesięcy. Obowiązek dotyczy przypadków, w których pozwolenie na budowę jest wymagane. Dla urządzeń odbiorczych w budynku liczy się pozwolenie na budowę tego budynku. Ustawa wymienia okoliczności niezależne od podmiotu, przy których umowa nie wygasa (ust. 2b), a termin można jednorazowo wydłużyć o najwyżej 24 miesiące za dodatkowym zabezpieczeniem 60 zł/kW, nie więcej niż 12 mln zł (ust. 2h–2i).
Sam termin nie wystarczy: podmiot składa operatorowi oświadczenie o spełnieniu wymagań z dokumentami albo oświadczenie o wystąpieniu okoliczności niezależnych ze wskazaniem potrzebnego dodatkowego czasu, nie dłuższego niż 24 miesiące (ust. 2c). Operator w ciągu 60 dni potwierdza spełnienie wymagań albo informuje o wygaśnięciu umowy (ust. 2d). Dla umów zawartych przed 30 kwietnia 2026 r. ustawa nowelizująca przewiduje odrębne terminy w art. 13 i 14, liczone od dnia jej wejścia w życie; np. dla umów zawartych nie wcześniej niż 48 miesięcy przed tym dniem zawiadomienie o pozwoleniu na budowę składa się w ciągu 30 miesięcy od wejścia ustawy w życie.
Operatorzy mają też publikować więcej danych o sieci powyżej 1 kV: wnioski i umowy o przyłączenie, dostępną moc przyłączeniową z planowanymi zmianami na pięć lat oraz odmowy z uzasadnieniem (art. 7 ust. 8l). Informacje zamieszcza się na stronie internetowej operatora lub w jego systemie informatycznym; operator systemu przesyłowego aktualizuje je co najmniej raz w miesiącu, a operator systemu dystrybucyjnego co najmniej raz na trzy miesiące (ust. 8m). Przed złożeniem wniosku można tam sprawdzić dane dla właściwej stacji. Jeżeli operator odmówi zawarcia umowy o przyłączenie do sieci powyżej 1 kV, wniosek o rozstrzygnięcie sporu do Prezesa URE składa się w ciągu 6 miesięcy od doręczenia odmowy (art. 8 ust. 1a).
Co z tego wynika dla zakupów
Przyłącze i umowa z operatorem coraz częściej przesądzają o tym, jaką aparaturę trzeba kupić. W zapytaniu ofertowym przydają się:
- moc przyłączeniowa z umowy oraz informacja, czy umowa jest zwykła, elastyczna czy konfigurowalna, a jeśli ma ograniczenia, to jakie,
- przy dodatkowym punkcie poboru: wymagania techniczne operatora dla układu pomiarowego i osobnej rozdzielnicy, przepisane z jego odpowiedzi,
- przy instalacjach z magazynem lub kilkoma źródłami: wymagania dla urządzeń ograniczających moc oraz sposób zabezpieczenia nastaw,
- termin, do którego materiał musi być na budowie, jeżeli harmonogram zależy od terminów z art. 7 ust. 2a.
Dostawca aparatury, który zna te wymagania, może zaproponować kompletny zestaw z dokumentacją zamiast pojedynczych pozycji, a kupujący łatwiej porówna oferty.
Zapytanie na rozdzielnice, aparaturę modułową czy układy pomiarowe dodasz na elektrorynek.pl bezpłatnie: Dodaj zapytanie ofertowe — za darmo.
Artykuł opisuje przepisy ustawy. Szczegółowe wymagania techniczne dla układów pomiarowych i przyłączy określają instrukcje ruchu i eksploatacji sieci poszczególnych operatorów, których tu nie omawiamy. Tekst nie zastępuje porady prawnej.
Podstawa normatywna i źródła
- Dz.U. 2026 poz. 516 — Ustawa z dnia 13 marca 2026 r. o zmianie ustawy - Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw
- Dz.U. 2026 poz. 43 — Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 grudnia 2025 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo energetyczne
- Dz.U. 2026 poz. 900 — Ustawa z dnia 11 czerwca 2026 r. o zmianie niektórych ustaw w celu dokonania deregulacji w zakresie energetyki
Artykuł ma charakter informacyjny. Wiążące są aktualne przepisy i normy oraz dokumentacja producenta wyrobu.